स्वस्थ जीवनशैली जीवनको आधार

स्वस्थ जीवनशैली जीवनको आधार
प्रेम बहादुर सुनार
स्वाभिमान खबर, कार्तिक २४
खजुरा बाँके
१ स्वस्थ जीवनशैली जीवनको आधार : स्वस्थ जीवनशैली भनेको शरीर मानसिकता र सामाजिक जीवनमा सन्तुलन राखेर जीवनयापन गर्नु हो । यसको मात्र हाम्रो रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँदैन तर मानसिक शान्ति उर्जा र दीर्घायु पनि प्रदान गर्छ । आधुनिक जीवनशैलीले हामीलाई धेरै सुबिधा दिएको भए पनि धेरै मानिसहरु शारीरिक र मानसिक रुपमा अस्वस्थ बन्दै गएको पाइन्छ । यसैले स्वस्थ जीवनशैलीको महत्व अझ बढेको छ ।
२ सन्तुलित आहार :स्वस्थ जीवनशैलीको आधार सन्तुलिन आहार हो । हाम्रो शरीरले दैनिक आवश्यक पर्नै प्रोटिन कार्बोहाइड्रेट फ्याट भिटानमिन र खनिज तत्व पाउँनुपर्छ । फलफूल सागसब्जी नट्स दाल र सम्पूर्ण अनाजलाई आफ्नो दैनिक आहारमा समावेश गर्नु स्वास्थ्यको लागी आवश्यक हुन्छ । अत्यधिक तातो तेलिलो र चिनीयुक्त खाना स्वास्थ्यमा नकारात्मक प्रभाव पार्छ । साथै पानी पर्याप्त मात्रामा पिउनु पनि शरीरलाई हाइड्रेटेड राख्न आवश्यक छ ।
३ नियमित व्यायाम : शरीर स्वस्थ राख्न व्यायाम अनिवार्य छ । दैनिक ३० मिनेटदेखि १ घण्टा सम्मको व्यायामले शरीरको रक्तसंचार सुधार्छ मासंपेशी बलियो बनाउँछ । मानसिक स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्दछ । योग ध्यान दौड साइकल चलाउने वा तौल उठाउने अभ्यास सबै स्वास्थ्यका लागी लाभदायक छन । नियमित व्यायामले मेटाबोलिज्य सुधार्छ र ह्रदय फोक्सो र मांसपेशी प्रणालीलाई सुदृढ बनाउँछ ।
४ पर्याप्त निद्रा: शरीर र मस्तिष्कको स्वास्थ्य लागी पर्याप्त निद्रा अनिवार्य छ । वयस्कहरुलाई दैनिक ७-८ घण्टा निद्रा आवश्यक पर्छ । निद्राको कमीले मानसिक तनाव रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर र ध्यान केन्द्रित गर्न कठिनाइ निम्त्याउछ । सुत्ने समय नियमित राख्नाले शरीरको जैविक घडी सही रहन्छ ।
५ मानसिक स्वास्थ्यर तनाव व्यवस्थापन :मानसिक स्वास्थ्यलाई उपेक्षा गर्नु जीवनको गुणवत्ता घटाउँछ ।अत्यधिक तनाव चिन्ता र डिप्रेशनले शारीरिक स्वास्थ्यमा पनि असर पार्छ ।ध्यान प्राणायाम सकारात्मक सोच र हाँसो तनाव कम गर्न सहायक छन । परिवार र साथीहरुसँग बिताउने नयाँ सीप सिक्ने र हावापानीमा समय बिताउने मानसिक स्वास्थ्य सुधार्न उपयोगी हुन्छ ।
६ नशा र खराब बानीबाट टाढा रहनु :धूम्रपान मद्यपान र अन्य नशालु पदार्थ स्वास्थ्यको लागी अत्यन्त हानीकारक छन । यसले फोक्सो मस्तिष्क ह्रदय र जिगरलाई असर पुर्‍याउँछ । स्वस्थ जीवनशैली अपनाउन यी बानीबाट टाढा रहनु अत्यावश्यक छ ।
७ सामाजिक जीवन र सम्बन्ध:सकारात्क सामाजिक सम्बन्धले जीवनमा खुसी र सन्तुष्टि ल्याउँछ । परिवार साथी र समुदायसँगको राम्रो सम्बन्धले मानसिक स्वास्थ्य बलियो बनाउँछ । एक्लोपन र सामाजिक अलगाव स्वास्थ्यमा नकारात्मक प्रभाव पार्छ । यसैले सम्बन्धमा समय दिनु र सामाजिक क्रियाकलापमा सक्रिया रहनु स्वस्थ जीवनशैलीको अंग हो ।
८ नियमित स्वास्थ्य जाँच: स्वस्थ जीवनशैली अपनाउँदा पनि स्वास्थ्य जाँच नियमित गर्नु आवश्यक हुन्छ । उच्च रक्तचाप मधुमेह र कोलेस्ट्रोल जस्ता समस्या प्रारम्भिक चरणमै पत्ता लगाउन सकिन्छ । स्वास्थ्य जाँचले रोगको प्रारम्भिक उपचार सम्भव बनाउँछ ।
९ सकारात्मक सोच र जीवन दृष्टिकोण: स्वस्थ जीवनशैली केवल शारीरिक स्वास्थ्यमा सीमित छैन र मानसिक र भावनात्मक दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण छ । सकारात्मक सोच आशावादी दृष्टिकोण र धैर्यले जीवनलाई सरल र खुसीपुर्ण बनाउँछ । कठिनाइको सामना गर्न सक्षम हुनु स्वास्थ्यको संकेत हो ।
१० निष्कर्ष:स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनु भनेको शरीर मस्तिष्क र सामाजिक जीवनको सन्तुलन राख्नु हो । यसले दीर्घायु उर्जा र खुसी प्रदान गर्छ । सन्तुलित आहार नियमित व्यायाम पर्याप्त निद्रा मानसिक स्वास्थ्यको ख्याल नशा सहित जीवन सकारात्मक सामाजिक सम्बन्ध स्वास्थ्य जाँच र सकारात्मक सोच यी सबै मिलेर स्वस्थ जीवनशैली निर्माण गर्छन । आधुनिक जीवनशैलीका चुनौतीहरु भए पनि सचेत प्रयासले हामी स्वस्थ र खुसीयुक्त जीवन बाँच्न सक्छौँ ।