नयाँ विश्व व्यवस्थाको मोडमा चीन–रसिया गठबन्धन

नयाँ विश्व व्यवस्थाको मोडमा चीन–रसिया नयाँ गठबन्धन 

सी जिनपिङ–पुटिन भेटमा अन्तर्राष्ट्रिय न्याय र समावेशी विश्व प्रणालीको पक्षमा गहिरो प्रतिबद्धता
कमल कुमार शाही
स्वाभिमान खबर, वैशाख २६ – काठमाडौं

विश्व राजनीतिमा बदलिँदो समीकरणसँगै चीन र रसियाले सहकार्यलाई केवल दुईदेशीय सम्बन्धको सन्दर्भमा सीमित नराखी, विश्व प्रणालीलाई बहुध्रुवीय बनाउने प्रयासस्वरूप अघि बढाएका छन्। यसै सन्दर्भमा रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँगको भेटवार्तामा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले दुई मुलुकले अन्तर्राष्ट्रिय न्याय, निष्पक्षता र संयुक्त राष्ट्रसंघको अधिकारको संरक्षणमा विशेष जिम्मेवारी बहन गर्ने दाबी गरे।

उनले शक्तिको राजनीति, दादागिरी र एकपक्षीय वर्चस्वको विरुद्ध चीन–रसिया एकसाथ उभिने संकेत दिँदै यो सहकार्यले “नयाँ युगको अन्तर्राष्ट्रिय सन्तुलन” निर्माण गर्ने बताए।

विश्लेषण: शक्ति सन्तुलनतर्फ उन्मुख नयाँ ध्रुवीयता

चीन र रसिया बीचको यो सहकार्य केवल रणनीतिक साझेदारीभन्दा पनि एक प्रकारको जियो–पोलिटिकल प्रतिसन्तुलनको रूप लिइरहेको छ। पछिल्लो दशकमा पश्चिमी मुलुकहरूको प्रभाव र नीतिगत हस्तक्षेपको चुनौतीलाई निस्तेज पार्न चीन–रसियाले वैकल्पिक व्यवस्थाको खाका तयार गरिरहेका छन्। बेल्ट एण्ड रोड इनिसियटिभ (BRI) र यूरेशियन आर्थिक संघ (EAEU) बीचको सहकार्यले पूर्वाधार, व्यापार तथा सम्पर्क सञ्जालको नयाँ मार्ग तय गर्ने संकेत देखिएको छ।

विश्व युद्धको ८०औं स्मृतिका अवसरमा ऐतिहासिक सत्यको रक्षा र विकासशील राष्ट्रहरूको आवाज बुलन्द पार्ने सीको प्रस्तावले चीन–रसिया गठबन्धनलाई मात्र होइन, दक्षिण एशिया, अफ्रिका र लैटिन अमेरिकासम्म प्रभाव पार्ने सम्भावना बलियो भएको छ।

सीको भनाइमा झल्किएको आत्मविश्वास — “जस्तोसुकै अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थिति आए पनि चीन आफ्ना कार्यहरू दृढताका साथ अघि बढाउनेछ” — ले चीनको आन्तरिक स्थिरता र वैश्विक हैसियतप्रति विश्वास प्रकट गर्छ।

त्यसैगरी, पुटिनको पुनः राष्ट्रपतिमा पुनर्वहालीसँगै रसिया पनि पश्चिमी नीतिहरूको विकल्प प्रस्तुत गर्ने रणनीतिमा अग्रसर देखिएको छ। यस सहकार्यले संयुक्त राष्ट्रसंघ प्रणालीलाई सुदृढ बनाउन सक्ने भए पनि कतिपय पश्चिमी देशले यसलाई *‘सत्ताको ध्रुवीकरण’*का रूपमा हेर्नेछन् भन्ने प्रष्ट छ।

सी–पुटिन भेटवार्ताले विश्व राजनीति अब पुरानो ढाँचामा सीमित नरहने संकेत दिएको छ। शक्ति सन्तुलनको नयाँ समीकरणमा चीन–रसिया गठबन्धन एक निर्णायक बलको रूपमा उभिँदैछ, जसले भविष्यको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा गहिरो प्रभाव पार्नेछ।